{"id":437,"date":"2025-03-11T07:45:21","date_gmt":"2025-03-11T07:45:21","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.codemax.org\/?p=437"},"modified":"2025-03-11T10:46:26","modified_gmt":"2025-03-11T10:46:26","slug":"iddia-ataturk-kurtleri-katletti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.codemax.org\/?p=437","title":{"rendered":"\u0130ddia: Atat\u00fcrk k\u00fcrtleri katletti!.."},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Son y\u0131llarda, Mustafa Kemal Atat\u00fcrk&#8217;le ilgili tart\u0131\u015fmalar aras\u0131nda &#8220;K\u00fcrtleri katletti&#8221; iddias\u0131 da yer almaktad\u0131r. Bu iddia \u00e7e\u015fitli \u00e7evreler taraf\u0131ndan dile getirilmekte ve tarihsel olaylarla ili\u015fkili g\u00f6sterilmektedir. Ancak, bu s\u00f6ylemin ne kadar ger\u00e7ekli\u011fe dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in konuyu tarihsel belgeler ve akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda incelemek gerekmektedir. 1920&#8217;lerde ve 1930&#8217;larda T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, \u00e7ok uluslu Osmanl\u0131 yap\u0131s\u0131ndan modern bir ulus devlet olu\u015fturma s\u00fcrecine girdi. Bu d\u00f6nemde baz\u0131 ayaklanmalar ya\u015fand\u0131 ve devletin bunlara verdi\u011fi tepki bazen sert oldu.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1. Osmanl\u0131&#8217;dan Cumhuriyet&#8217;e Ge\u00e7i\u015f D\u00f6neminde K\u00fcrtler<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cumhuriyet&#8217;in ilk y\u0131llar\u0131nda K\u00fcrtler, Osmanl\u0131 D\u00f6nemi&#8217;nden kalan toplumsal yap\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131yd\u0131 ve bu d\u00f6nemde devlete sad\u0131k kalarak \u00e7e\u015fitli g\u00f6revlerde yer ald\u0131lar. TBMM&#8217;nin ilk d\u00f6neminde pek \u00e7ok K\u00fcrt milletvekili bulunmaktayd\u0131. Atat\u00fcrk&#8217;\u00fcn, Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda K\u00fcrtlerle olan ili\u015fkisi, onlarla ortak bir vatan ideali \u00fczerine kuruluydu.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2. \u015eeyh Said \u0130syan\u0131 1925<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cumhuriyet\u2019in ilk b\u00fcy\u00fck isyanlar\u0131ndan biri olan \u015eeyh Said \u0130syan\u0131, 1925 y\u0131l\u0131nda Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu b\u00f6lgelerinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu isyan, dini ve etnik unsurlar\u0131n i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi bir ayaklanma olup, hilafetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve laik reformlara kar\u015f\u0131 bir tepki olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u015eeyh Said ve taraftarlar\u0131, b\u00f6lgedeki a\u015firetlerin deste\u011fini alarak devlete kar\u015f\u0131 silahl\u0131 bir ayaklanma ba\u015flatm\u0131\u015flard\u0131r. H\u00fck\u00fcmet, bu isyan\u0131 bast\u0131rmak i\u00e7in sert tedbirler alm\u0131\u015f ve Takrir-i S\u00fck\u00fbn Kanunu \u00e7er\u00e7evesinde b\u00f6lgedeki ayaklanmay\u0131 kontrol alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130syan sonucunda, \u015eeyh Said ve bir\u00e7ok isyanc\u0131 yarg\u0131lanarak idam edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"\u015eeyh Said \u0130syan\u0131 | Harital\u0131 Anlat\u0131m\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/gRmITIejbyY?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3. A\u011fr\u0131 \u0130syanlar\u0131 (1926-1930)<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A\u011fr\u0131 \u0130syanlar\u0131, 1926-1930 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;nin do\u011fusunda ya\u015fanan K\u00fcrt ayaklanmalar\u0131ndan biridir. Ba\u015fl\u0131ca nedenleri aras\u0131nda, b\u00f6lgedeki a\u015firetlerin merkezi otoriteye kar\u015f\u0131 geleneksel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k talepleri, b\u00f6lgedeki y\u00f6netim politikalar\u0131 ve T\u00fcrkiye&#8217;nin ulus devlet in\u015fas\u0131 s\u00fcreci yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130syanlar \u00fc\u00e7 ana evrede ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>1926 \u0130lk \u0130syan:<\/strong> \u0130ran s\u0131n\u0131r\u0131na yak\u0131n b\u00f6lgelerde ba\u015flayan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalarla ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1927-1929 Geli\u015fme D\u00f6nemi:<\/strong> K\u00fcrt Hoybun \u00f6rg\u00fct\u00fc \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde geni\u015fleyen bir direni\u015f hareketi olmu\u015ftur.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1930 B\u00fcy\u00fck Operasyon:<\/strong> T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri b\u00fcy\u00fck bir harek\u00e2t d\u00fczenleyerek isyan\u0131 bast\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu isyanlar, baz\u0131 \u00e7evreler taraf\u0131ndan &#8220;K\u00fcrtlerin bast\u0131r\u0131lmas\u0131&#8221; \u015feklinde yorumlansa da, devlet perspektifinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda merkezi otoriteyi sa\u011flama amac\u0131 ta\u015f\u0131maktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"A\u011fr\u0131 \u0130syanlar\u0131 ve A\u011fr\u0131 Cumhuriyeti [ 1926 - 1930 ]\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/U5G41I2gXe8?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><\/h3>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4. Dersim Ayaklanmas\u0131 (1937-1938)<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Atat\u00fcrk&#8217;le ilgili &#8220;K\u00fcrtleri katletti&#8221; iddias\u0131 genellikle Dersim Harek\u00e2t\u0131 \u00fczerinden dile getirilmektedir. Dersim olaylar\u0131, devletin otoritesine kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z bir b\u00f6lge gibi hareket eden Tunceli b\u00f6lgesine y\u00f6nelik bir askeri operasyondu. Bu olaylar s\u0131ras\u0131nda sivil kay\u0131plar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 do\u011frudur, ancak devletin bu harek\u00e2t\u0131 neden ve nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi detayl\u0131 incelenmelidir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Dersim \u0130syan\u0131 || Harital\u0131 Anlat\u0131m\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/ODKSWZmpes0?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">5. \u0130ddialar\u0131n Kaynaklar\u0131 ve Ger\u00e7eklik Paylar\u0131<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>&#8220;K\u00fcrtleri katletti&#8221; iddialar\u0131n\u0131 ortaya atan \u00e7evrelerin ideolojik ve siyasi motivasyonlar\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>D\u00f6neme ait resmi belgeler ve tan\u0131kl\u0131klar.<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00fcrk Tarih Kurumu ve akademisyenlerin bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015fleri.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Sonu\u00e7<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tarihsel olaylar\u0131 de\u011ferlendirirken belgeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda objektif bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na sahip olmak \u00f6nemlidir. Atat\u00fcrk&#8217;le ilgili &#8220;K\u00fcrtleri katletti&#8221; iddias\u0131n\u0131n t\u00farihsel belgelerle desteklenip desteklenmedi\u011fi, bu tart\u0131\u015fman\u0131n en kritik noktas\u0131d\u0131r. Akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar ve resmi belgeler detayl\u0131 incelenerek, propagandadan uzak bir sonuca varmak gerekir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son y\u0131llarda, Mustafa Kemal Atat\u00fcrk&#8217;le ilgili tart\u0131\u015fmalar aras\u0131nda &#8220;K\u00fcrtleri katletti&#8221; iddias\u0131 da yer almaktad\u0131r. Bu iddia \u00e7e\u015fitli \u00e7evreler taraf\u0131ndan dile getirilmekte ve tarihsel olaylarla ili\u015fkili g\u00f6sterilmektedir. Ancak, bu s\u00f6ylemin ne kadar ger\u00e7ekli\u011fe dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in konuyu tarihsel belgeler ve akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda incelemek gerekmektedir. 1920&#8217;lerde ve 1930&#8217;larda T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, \u00e7ok uluslu Osmanl\u0131 yap\u0131s\u0131ndan modern bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":443,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pagelayer_contact_templates":[],"_pagelayer_content":"","_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[39,4,3],"tags":[],"class_list":["post-437","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arastirma","category-guncel-konular","category-makalelerim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.codemax.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/437","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.codemax.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.codemax.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.codemax.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.codemax.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=437"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.codemax.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/437\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":527,"href":"https:\/\/blog.codemax.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/437\/revisions\/527"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.codemax.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/443"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.codemax.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=437"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.codemax.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=437"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.codemax.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}